De vergrijzing stelt gemeenten, zorgorganisaties, woningcorporaties en welzijnspartijen voor een grote opgave. Steeds meer ouderen wonen langer zelfstandig thuis en de vraag naar passende woningen en ondersteuning groeit. Dat bleek ook duidelijk uit de regionale woonzorganalyse. Daarom hebben de partners van G’oud, het Gezondheidsnetwerk Zaanstreek-Waterland, woningcorporaties, gemeenten en de provincie Noord-Holland dit voorjaar gezamenlijke bestuurlijke afspraken gemaakt over wonen, welzijn en zorg. Met als ambitie: ouderen de mogelijkheid bieden om zo lang mogelijk zelfstandig, gezond en prettig te blijven wonen in hun eigen omgeving. Een gesprek met Amanda Hogenes, directeur Strategie & Samenwerking bij De Zorgcirkel, en Mandy Smit-van der Horst, regionaal kwartiermaker concept Lang Leven Thuis, over urgentie en uitdagingen, maar vooral ook over de concrete mogelijkheden die het Lang Leven Thuis-concept daartoe biedt.
Van regionale ambitie naar concrete woonoplossingen
De regionale afspraken richten zich op verschillende pijlers. Zo moeten er tot 2030 tussen de 4.000 en 5.000 extra koop- en huurwoningen voor ouderen worden gerealiseerd. Het gaat daarbij onder meer om nultredenwoningen, geclusterde woonvormen en zorggeschikte woningen. Voor 2040 loopt die opgave zelfs op naar 8.000 tot 10.000 woningen. Deze groeiende vraag naar passende ouderenhuisvesting speelt in iedere gemeente, maar de uitgangssituatie verschilt. Daarom wordt gewerkt vanuit een gezamenlijke regionale visie en gelijke condities, met ruimte voor lokale invulling. Amanda Hogenes: “De combinatie van regionale samenwerking en lokale uitvoering is essentieel om resultaten te behalen. Regionaal bepalen we de richting, lokaal maken gemeenten keuzes die passen bij hun eigen woningvoorraad, demografische ontwikkeling en sociale structuur.”
Regionaal speelveld vraagt om regionale spelregels
De realisatie van extra woningen voor ouderen gaat om meer dan stenen alleen. Ook het versterken van zelfredzaamheid, preventie, doorstroming op de woningmarkt en ondersteuning dichtbij huis zijn belangrijke onderdelen van de afspraken. Dat vraagt een andere manier van ‘bouwen’. Aan onderlinge verbindingen bijvoorbeeld, en aan een gezamenlijke ‘drive’. Zoals in ieder veranderingsproces ontstaat het samenspel niet vanzelf. Dat is precies wat Amanda bindt aan deze opgave: “De woonzorgopgave mag je gerust een taai vraagstuk noemen. Eentje die je nooit alleen oplost, maar waar zoveel spelers een bijdrage aan moeten leveren. Met het concept Lang Leven Thuis willen we zowel in de bestaande woonomgeving, als bij nieuwbouw zorgen dat ouderen zo lang mogelijk vertrouwd thuis kunnen wonen. Met ruimte voor ontmoeting en als het nodig is de juiste zorg en ondersteuning thuis. Dat vraagt om een behoorlijke ontwikkeling. Van organisaties rond wonen, zorg, welzijn en uiteraard ook van de bewoners zelf.”
Zou je het een transitie kunnen noemen? Amanda: “Wel als het gaat om het toepassen van de spelregels, bijvoorbeeld op het gebied van woningtoewijzing. Als we de afspraken daarover regionaal hanteren, heeft iedereen daar profijt van. Dat kost aan de voorkant misschien wat meer kruim, maar het voorkomt dat je straks verzandt in gedoe over de juiste condities. Dat iedereen daarin structureel een bijdrage kan leveren is cruciaal.”
De brug tussen wonen, welzijn en zorg
Om de regionale afspraken verder te concretiseren en betrokken partijen met elkaar te verbinden in de uitvoering, is Mandy Smit-van der Horst aangesteld als regionaal kwartiermaker Lang Leven Thuis. Zij fungeert als verbindende schakel tussen de deelnemende partijen en stimuleert de realisatie van gezamenlijke ambities. Hierbij geeft zijn richting aan het ontwikkelen van regionale spelregels, het onderzoeken van afspraken rondom woningtoewijzing en het opstellen van samenwerkingsafspraken.
De opdracht sluit goed aan bij Mandy’s ervaring op het snijvlak van wonen en zorg: “Wonen vormt voor mij een belangrijke basis voor geluk en gezondheid. De rol van kwartiermaker biedt mij de mogelijkheid om mijn vastgoedachtergrond en ervaring binnen zowel de woningcorporatie- als zorgsector in te zetten voor een gezamenlijk resultaat. Het samenbrengen van verschillende belangen spreekt mij aan. Organisaties werken vanuit hetzelfde doel, maar hebben tegelijkertijd te maken met hun eigen context, belangen en actuele uitdagingen. Duurzaam succes op de lange termijn vraagt soms om duidelijke keuzes op de korte termijn. Dat betekent ook knopen doorhakken en samen bepalen: zo gaan we het doen.”
Twintig Lang Leven Thuis-concepten in 2040
Hoewel vaak wordt gesproken over een Lang Leven Thuis-flat, benadrukken Amanda en Mandy dat er geen vast sjabloon bestaat: “In grote steden zie je dit concept vaak terug in een bestaand flatgebouw. Maar in Zaanstreek-Waterland kan dat net zo goed een straatje met woningen zijn of een voormalig verzorgingshuis. Het gaat niet om de vorm van het gebouw, maar om het concept.”
De regionale ambitie is duidelijk: in 2040 moeten verspreid over Zaanstreek-Waterland ongeveer twintig wooncomplexen of woonlocaties volgens het Lang Leven Thuis-principe functioneren. Toepassing van de regionale spelregels en uitvoeringsafspraken helpen om dit te realiseren.
De regionale woonzorganalyse biedt inzicht in waar de behoefte het grootst is. Vervolgens beoordelen gemeenten, corporaties en welzijnspartijen gezamenlijk welke locaties kansrijk zijn. Mandy: “Dat zijn locaties waar ontmoeting kan worden gestimuleerd en waar ruimte is voor welzijnsactiviteiten met professionele ondersteuning. Een gezamenlijke ontmoetingsruimte is een belangrijk criterium.”
Zo’n ruimte is essentieel voor sociale contacten, activiteiten en informele hulp. Dat verkleint niet alleen de kans op eenzaamheid, maar zorgt ook voor behoud van sociale samenhang in de buurt. Zo draagt het concept bij aan de kwaliteit van leven voor ouderen. Maar ook voor zorgprofessionals biedt het voordelen. Door zorg en ondersteuning slimmer te organiseren rondom geclusterde woonvormen ontstaat meer efficiëntie. Reistijd neemt af, samenwerking wordt eenvoudiger en professionals kunnen elkaar beter ondersteunen.
Leren van wat al werkt
Een inspirerend voorbeeld binnen de regio is De Amandelbloesem in Wormerveer. Hier wonen mensen zelfstandig met de ondersteuning die zij nodig hebben. Er is bewust aandacht voor een goede mix van bewoners, een levendige gemeenschap en ontmoeting. Bewoners kunnen samen eten in het restaurant of elkaar ontmoeten in het Atrium, de centrale ontmoetingsruimte voor huurders en buurtbewoners. Daarmee laat De Amandelbloesem zien hoe wonen, welzijn en zorg elkaar kunnen versterken.
Van visie naar uitvoering
De komende jaren staat de regio voor de opgave om de eerste Lang Leven Thuis-concepten daadwerkelijk te realiseren en de resultaten daarvan verder op te schalen.
Mandy: “Als we op korte termijn investeren in passende woonvormen, samenwerking en preventie, creëren we in deze regio duurzame mogelijkheden voor ouderen om langer zelfstandig, gezond en prettig te wonen. Dat is uiteindelijk waar we het voor doen.”
Kortom: met ‘community building’ als vertrekpunt en Lang Leven Thuis als concreet concept, zetten de partners van G’oud een belangrijke stap naar een toekomst waarin ouderen niet alleen langer thuis kunnen wonen, maar zich daar ook daadwerkelijk thuis blijven voelen. Wat is het Lang Leven Thuis-concept? Lang Leven Thuis draait om het samenbrengen van wonen, welzijn en zorg. Zo wordt bij mogelijke locaties gekeken naar de aanwezigheid van voorzieningen, de mogelijkheden voor ontmoeting en de haalbaarheid van samenwerking tussen betrokken woon-, zorg- en welzijnspartners.
Wat is het Lang Leven Thuis-concept?
Lang Leven Thuis draait om het samenbrengen van wonen, welzijn en zorg. Zo wordt bij mogelijke
locaties gekeken naar de aanwezigheid van voorzieningen, de mogelijkheden voor ontmoeting en
de haalbaarheid van samenwerking tussen betrokken woon-, zorg- en welzijnspartners.
